CBAM-downstreamproducten kwamen op 6 juli 2026 een beslissende stap dichterbij, toen de milieucommissie van het Europees Parlement haar standpunt aannam over de herziening van het Carbon Border Adjustment Mechanism. De leden willen dat het mechanisme meer dan 400 downstreamproductcodes gaat dekken, ruim het dubbele van de reikwijdte die de Europese Commissie oorspronkelijk voorstelde.
Voor importeurs van industriële producten is dit het duidelijkste signaal tot nu toe dat CBAM zich niet zal beperken tot ruw staal, aluminium, cement, meststoffen, waterstof en elektriciteit. Importeert u componenten, samenstellingen of eindproducten die van deze materialen zijn gemaakt, dan raakt de komende herziening waarschijnlijk ook u.
Wat de commissie van het Parlement besloot
De Commissie milieubeheer, klimaat en voedselveiligheid (ENVI) nam het verslag van rapporteur Mohammed Chahim (S&D, Nederland) aan met 56 stemmen voor, 11 tegen en 12 onthoudingen. De stemming legt de onderhandelingslijn vast die het voltallige Parlement naar verwachting in september bevestigt.
De commissie ging aanzienlijk verder dan de Europese Commissie, die in december 2025 voorstelde circa 180 staal- en aluminiumintensieve producten toe te voegen. De leden stemden voor uitbreiding naar meer dan 400 productcodes, met de nadruk dat elke uitbreiding van de reikwijdte moet berusten op transparante, kwantitatieve methodologieën en niet op ad-hoc politieke keuzes.
De leden schrapten ook de clausule die een tijdelijke opschorting van CBAM mogelijk maakte. Die schrapping weerspiegelt een Parlement dat CBAM voorspelbaar en permanent wil houden, in plaats van een instrument dat tijdens handelsspanningen kan worden uitgezet.
Welke downstreamproducten binnen bereik komen
Het commissiestandpunt richt zich op goederen waarbij een groot deel van de waarde en de ingebedde emissies afkomstig is van staal of aluminium dat al gedekt zou zijn als het als grondstof was ingevoerd. In de praktijk reikt de lijst diep in alledaagse industriële en consumentenketens:
- bevestigingsmiddelen zoals bouten, schroeven, moeren en klinknagels;
- draad, draadproducten en veren;
- huishoudelijke artikelen van staal of aluminium;
- motoren, koelkasten en warmtepompcomponenten die de Commissie al had genoemd;
- een breed scala aan machine- en apparatuuronderdelen van gedekte materialen.
De logica is eenvoudig. Geldt CBAM voor een aluminium blok maar niet voor het afgewerkte aluminium onderdeel, dan hebben importeurs een duidelijke prikkel om één bewerkingsstap buiten de Europese Unie te verplaatsen. Het dichten van dat gat is het centrale doel van de downstreamuitbreiding, en het is dezelfde redenering achter het Raadsstandpunt van juni 2026.
Strengere antiontwijkingsregels
Naast de uitbreiding van de reikwijdte scherpten de leden de antiontwijkingsbepalingen aan. Twee wijzigingen springen eruit.
Ten eerste zou het bestaande verbod op het licht wijzigen van goederen om CBAM te ontlopen worden verduidelijkt zodat het ook lichte bewerking omvat. Dat sluit een lezing af waarbij een kleine afwerkingshandeling in een derde land zou kunnen worden aangevoerd als het ontstaan van een nieuw, niet gedekt product.
Ten tweede zou de Commissie, wanneer zij ontwijkingspatronen vaststelt, de standaardwaarden van het werkelijke land van oorsprong kunnen toepassen in plaats van die van het land van laatste verzending. Voor importeurs maakt dat traceerbaarheid van oorsprong een direct financieel vraagstuk: een zending die via een jurisdictie met lage standaardwaarden loopt, kan worden herrekend tegen de waarden van het land waar de goederen daadwerkelijk zijn geproduceerd. Onze uitleg over hoe CBAM-standaardwaarden werken laat zien waarom dat verschil aanzienlijk kan zijn.
Het Temporary Decarbonisation Fund
ENVI nam diezelfde dag een tweede verslag aan, opgesteld door Pascal Canfin (Renew, Frankrijk), over het Temporary Decarbonisation Fund. Het haalde 59 stemmen voor, 16 tegen en 12 onthoudingen.
Het fonds pakt een structureel gat in CBAM aan. Het mechanisme legt een CO₂-kost op invoer, maar doet niets voor Europese producenten die exporteren, omdat zij hun kosteloze EU ETS-rechten verliezen zonder gelijkwaardige verlichting op buitenlandse markten. Het fonds moet een deel van die CO₂-kosten compenseren.
De commissie verbreedde het ontwerp van de Commissie op twee manieren. Zij bracht meststofproducten op de lijst van in aanmerking komende goederen, waaronder ureum, ammoniumnitraat en ammoniumsulfaat, en zij vervroegde de start van het fonds zodat het van 2027 tot 2029 loopt in plaats van pas in 2028 te beginnen.
Wat er nu gebeurt
De volgorde vanaf hier ligt vast:
- September 2026. Beide verslagen gaan naar de plenaire vergadering van 14 tot en met 17 september, die het mandaat van het Parlement formaliseert.
- Najaar 2026. De triloogonderhandelingen met de Raad beginnen; de Raad stelde zijn standpunt vast in juni 2026.
- Eind 2026 of begin 2027. Een definitieve compromistekst wordt verwacht, gevolgd door publicatie in het Publicatieblad.
- Rond 2028. De uitgebreide reikwijdte en de bijbehorende financiële verplichtingen treden naar verwachting in werking.
Raad en Parlement liggen niet ver uiteen over het principe van een downstreamuitbreiding. De onderhandeling gaat vooral over hoe ver de productlijst reikt en hoe voorschrijvend de methodologie voor toekomstige toevoegingen moet zijn.
Wat importeurs nu moeten doen
Twee jaar is kort voor ketenwerk dat afhankelijk is van gegevens van leveranciers in derde landen. Drie acties zijn de moeite waard om te starten voordat de definitieve tekst er ligt:
- Screen uw douanegegevens. Toets uw invoercodes aan de categorieën die ter discussie staan en kwantificeer het volume dat binnen bereik zou komen.
- Breng de werkelijke oorsprong in kaart, niet alleen de verzendoorsprong. Antiontwijkingsregels rond het werkelijke productieland maken oorsprongsbewijs tot een compliance-troef.
- Begin het leveranciersgesprek vroeg. Downstreamgoederen vragen emissiegegevens van fabrikanten die deze nog nooit hebben geproduceerd. Leveranciers die nu beginnen, zijn degenen bij wie u in 2028 nog kunt inkopen.
Het CBAM Desk-platform verwerkt nu al emissiegegevens op productniveau, gegevensverzameling bij leveranciers en modellering van certificaatkosten voor de huidige reikwijdte. Downstreamgoederen toevoegen is daarmee een uitbreiding van een bestaande werkwijze in plaats van een nieuw project.
FAQ
Wat heeft het Europees Parlement besloten over CBAM-downstreamproducten?
Op 6 juli 2026 nam de ENVI-commissie haar standpunt over de CBAM-herziening aan met 56 stemmen voor, 11 tegen en 12 onthoudingen. De commissie steunt uitbreiding van CBAM naar meer dan 400 downstreamproductcodes, ruim meer dan de circa 180 producten in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.
Welke downstreamproducten zouden onder CBAM vallen?
Het commissiestandpunt omvat een breed scala aan staal- en aluminiumintensieve goederen, waaronder bevestigingsmiddelen, draad, veren en huishoudelijke artikelen, naast de motoren, koelkasten en warmtepompcomponenten die de Commissie al had opgenomen.
Wanneer zou de CBAM-uitbreiding naar downstreamproducten gaan gelden?
Het Parlement wil zijn standpunt bevestigen in de plenaire vergadering van 14 tot en met 17 september 2026, waarna de triloogonderhandelingen met de Raad beginnen. Een definitieve tekst wordt eind 2026 of begin 2027 verwacht, waarbij de uitgebreide reikwijdte rond 2028 in werking treedt.
Welke wijzigingen in de CBAM-antiontwijkingsregels zijn voorgesteld?
De leden willen dat het verbod op het licht wijzigen van goederen ook lichte bewerking omvat, en dat de Commissie de standaardwaarden van het werkelijke land van oorsprong kan toepassen wanneer ontwijkingspatronen worden vastgesteld.
Wat is het Temporary Decarbonisation Fund?
Het compenseert EU-producenten in CBAM-sectoren voor CO₂-kosten op export, die CBAM zelf niet dekt. ENVI nam haar standpunt aan met 59 stemmen tegen 16 en wil dat het fonds van 2027 tot 2029 loopt en ook meststofproducten zoals ureum, ammoniumnitraat en ammoniumsulfaat omvat.
Belangrijkste conclusie
Het Parlement heeft een ambitieus standpunt ingenomen: meer dan 400 downstreamproductcodes, strengere antiontwijkingsregels en geen opschortingsclausule. Zelfs als de trilogen de lijst inkorten, ligt de richting vast, en bedrijven die staal- en aluminiumintensieve industriële producten importeren, moeten CBAM behandelen als een actueel vraagstuk in plaats van een grondstoffenkwestie. Neem contact op over uw productreikwijdte om te zien wat de uitbreiding voor uw importportefeuille betekent.
Bronnen
- EUROMETAL, ENVI adopts draft reports on CBAM extension, decarbonisation fund (juli 2026)
- SteelOrbis, European Parliament committee backs downstream CBAM expansion and Temporary Decarbonization Fund (juli 2026)
- IndexBox, EU Parliament Committee Backs Broader CBAM Scope and Anti-Circumvention Rules (juli 2026)
- International Aluminium Journal, CBAM review: loopholes remain open after committee vote (juli 2026)